Dr. Mesut Cerit Genetik Miras Mükemmel Bir Atlet Olmak İçin Yeterli midir?
     Genetik Miras Mükemmel Bir Atlet Olmak İçin Yeterli midir?
Dr. Mesut Cerit
hgs yükleme kent kart yükleme

Genetik Miras Mükemmel Bir Atlet Olmak İçin Yeterli midir?

     Bugün, Amerikalı yazar David Epstein’ın yayımlandığı yıl çok ses getiren “Spor Genleri” isimli kitabından bahsederken sizleri; sportif performans, yetenek ve genetik ilişkisinin gizli kalmış gerçekleri arasında ufak bir yolculuğa çıkarmak istiyorum .

     Lindsay Lohan, Prens William, Nicole Kidman gibi doğal kızıllara imrenerek baktığımız anlar az değildir. Peki çoğu kez karşılarında beğenimizi saklayamadığımız bu kızıl saçlı insanların aslında uğradıkları genetik mutasyon sonucunda (MC1R geni) saç ve ten renklerinin değiştiğini, saçlarının hiç bir zaman beyazlamadığını ve ağrı eşiklerinin aynı gen mutasyonunun sonucu olarak oldukça yüksek olduğunu biliyor muydunuz?

     Peki ya bazı insanların (Avrupa orijinliler %10) kaslarını büyütmek için kullandıkları yasaklı madde testesteronun yapılan doping testlerinde çıkmadığını?

     Bilim adamları sportif performansın genlerle güçlü bir bağ oluşturduğuna inanmaktadırlar. İnsanlar arasındaki farklılıklar sadece deri rengi ve vücut şekli ile sınırlı değildir, yaşanılan coğrafya ve iklim de bu farklılıkların oluşmasında oldukça etkilidir. Doğu Afrika orijinliler mesafe koşucuları; Batı Afrika kökenliler ise sprinterlerdir. İşte bunu belirleyen temel gerçeklik; genetiktir.

      Afrikalı siyahi sporcular beyaz tenli rakiplerine oranla genetik olarak daha avantajlıdırlar; bu yüzden kısa süreli, patlayıcı kuvvet isteyen sürate yönelik aktivitelerde gözle görülür üstünlük sağlarlar.

     Neden onlar kadar hızlı olamayız peki?

     Küçük yaşlarda hız özelliğimiz sınırlı ise ne kadar çalışırsak çalışalım hiç bir zaman süratli bir koşucu olamayız. Sürat yeteneği vücudumuzdaki hızlı ve yavaş kasılan kasların oranına bağlıdır. Hızlı kasılan kaslar bizi daha fazla süratlendirirken yavaş kasılan kaslar ise daha fazla dayanıklılık kazandırmaktadır. Hızlı kasılan kaslarınızı endurans (dayanıklılık) antrenmanlarla geliştirebilirsiniz, ancak yavaş kasılan kaslarınızı hızlı kasılan kaslar gibi çalıştıramazssınız. İşte bu yüzden yavaş olanlar hiç bir zaman süratli olamazlar.

     Jamaikalı sprinterler doğal yeteneğin ve çevresel faktörlerin mükemmel birlikteliğiyle ortaya çıkan şartların doğurduğu çok güzel örneklerdir. Dünyanın en iyi sprinterlerinin Jamaikalı olması sıradan bir tesadüf değildir; uzun vücut ekstremiteleri, dar kalça ve hemen hemen hepsinde mevcut olan ACTN3 sprint gen değişkenleri onları özel yapar. İçerisinde bulundukları çevresel faktörlerin genetik yapıları ile uyuşması onları diğer spor branşlarından daha çok atletizme yönlendirmiştir.

     Jamaika çocuklar 12 yaşından itibaren tecrübeli antrenörlerin bilinçli yönlendirmeleriyle okullarında başladıkları sprint yarışmalarına olimpiyatlara katılana kadar sistemli bir şekilde devam ederler. Bu sporcular ideal genlere sahip olmasalar da çevresel faktörlerin sağlamış olduğu avantajlarla başarıya ulaşabilirler. 6 olimpiyat altın madalyası sahibi olan Usain Bolt, ideal genlere sahip olmakla beraber Jamaika değil de başka bir ülkede doğmuş olsaydı, bugün belki de olimpik rekortmen bir sprinter olamayacaktı.

     İnsanlar arasında çeşitli vücut tipleri olmasına rağmen, vücut tipi ve fizyolojik karakterler çevresel faktörlere göre değişim gösteren genetik yapıdaki dağılıma bağlıdır. Bu farklılıklar üst düzey sporcularda sonucu belirlemektedir.

     Örneğin: Kısa vücut ekstremiteleri ve uzun gövdeye sahip Asyalılar arasından Çinliler ortalama esnekliğin üstünde bir yapıya sahip oldukları için olimpik oyunlarda kuleden atlama, cimnastik ve buz pateninde daha fazla başarılı olmaktadırlar.

     Doğu Avrupalı beyazlar mezomorfik (atletik) özellikte büyük ve kaslı vücut, kısa ekstremiteler ve ince gövdeye sahiptirler. Tipik bir maraton ya da sprinter karakterleri yoktur; daha çok kuvvete dayalı sportif aktivitelerde başarılıdırlar (halter, güreş, çekiç atma, gülle).Olimpik oyunlarda başarılı olan halter sporcularının büyük çoğunluğu (Kuzey Kore ve Çin hariç) da Doğu Avrupa ülkelerinden çıkmaktadır.

     Ataları Afrika’da yaşayan Kuzey Amerikalı, Avrupalı ve Karayipli (Jamaika gibi) siyahiler ilk göçlerinden yüzyıllar sonra şekil alan büyüyen kasları, dar kalçaları, hafif kalf kasları, yüksek plazma testesteron seviyeleri, hızlı patellar tendon refleksleri , yüksek yüzdeli hızlı kasılan kas lifleri ve daha fazla anaerobik enzimleri sayesinde kısa mesafeli aktivitelerde üstünlüklerini kanıtlamışlardır. 100 metreden maratona kadar olan koşu mesafelerinin rekorlarını ellerinde bulundurmaktadır.

     Batı Afrikalı sporcuların bir çoğu olimpiyat oyunlarının son 100 metre şampiyonları ve final koşan sporcularıdır. Ancak Doğu Afrika ve Asya’da bu derecede başarıya koşan sprinterler yok denilecek kadar azdır.

     Diğer bir yandan ise Batı Afrikalı ve Kuzey Afrikalı atletler de uzun mesafe koşularında varlıklarını hissettirememektedirler. Örneğin Londra ve Rio Olimpiyatlarındaki mesafe koşularında çok başarılı olan Kenya ve Etiyopya’lılar sprint koşularında aynı başarıyı gösterememişlerdir.

     Kenyalılar (Kalenjin) genetik olarak uzun mesafe koşmaya kodlanmışlardır. Uzun bacaklar , hafif uzuvlar, ve uzun yıllar yüksek irtifada kalmaktan kaynaklanan geniş akciğer kapasiteleri genetik değişimin en belirgin göstergesidir (Kalenjinlerin kol ve bacaklarının ince ve uzun olması vücutlarını kolaylıkla soğutmalarına olanak sağladığı için uzun mesafe koşularda avantaj sağlamaktadırlar).

     Şampiyon uzun mesafe koşucuları Kalenjinlerin sahip olduğu genler Güney Sudanlılarda da görülmektedir. Kenyalılarla aynı potansiyele sahip olmalarına rağmen Sudanlılar, sportif altyapı ve kültürel gelişimin yetersiz olmasından kaynaklanan faktörler sebebiyle Kalenjinlerin başarısına sahip olamamaktadırlar.

     Mükemmel bir endurans koşucuda 23 farklı gen değişkeninin olması gerekir. Ancak söz konusu olasılığın gerçekleşme ihtimali ancak katrilyonda birdir. Yani  endurans performansla ilişkili 23 gen temel alındığında genetik olarak mükemmel olan bir atlet söz konusu değildir. Aslına bakarsanız 7,5 milyarlık dünya nüfusunda 23 genin 16’sında bile ideal endurans profiline sahip bir insan bulunmamaktadır.

     Üst seviyede sporcu olmak için yıllarca antrenman yapmak kaçınılmaz bir zorunluluktur ama başarının garantisi değildir. Bazıları daha şanslıdır. Çünkü yarışlara genetik avantajlarıyla girerler. Bahamalı atlet Donald Thomas sadece 8 aylık antrenman neticesinde yüksek atlama (2.35 cm.) dünya şampiyonluğunu kazanmıştır mesela.

      Unutulmaması gereken şudur; egzersiz tekrarları her birey için aynı gelişimi sağlamaz. Farklı bireyler aynı egzersizleri aynı zamanlarda yapsalar bile zaman içerisindeki gelişimleri farklılık gösterecektir. Genetik farklılıklar kimilerini çok kısa bir sürede hedeflerine ulaştırırken, kimilerini de oldukça uzun bir zaman dilimi sonrası yüksek performansa ulaştırabilir. Kimimizin 3000 saat,  kimimizin ise 10.000 saat antrenman yaparak başarıya ulaşmasının temelinde işte bu genetik farklılıklar yatar.

     Hiç düşündünüz mü? Neden bazı insanlar ya da gen tipleri daha kilolu, bazılarıysa daha fittir? Hangi gen tipleri ne tür egzersizi tercih etmeli ya da hangi gen tipleri daha uzun yaşar? Bir sonraki yazımda işte bu bilinmeyenlere ışık tutmaya  çalışacağım.

     Şimdilik hoşça ve sağlıklı kalın.

                          Dr.Mesut CERİT, Bireysel Spor Danışmanı,

                          e-mail:mesutcerit@yahoo.com

                          instagram:  mesutcerit_perfectlife

                          Mobil: 0505 764 64 01

                          Web Adresi: http://www.mesutcerit.com

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Fenerbahçe’den transfer açıklaması
Fenerbahçe’den transfer açıklaması
Ramazan’ın son cumasında da engel çıkardılar
Ramazan’ın son cumasında da engel çıkardılar
cesme escort fethiye escort kemer escort kusadasi escort marmaris escort bandirma escort bordum escort burdur escort canakkale escort cankiri escort canakkale escort cesme escort corlu escort corum escort cerkezkoy escort