Siyaset
Giriş Tarihi : 10-01-2020 07:52

Yerel gazetelerin can damarını kesmekten vazgeçilmeli!

CHP’nin gazeteci kökenli Eskişehir milletvekili Utku Çakırözer, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde 2019 yılı Basın Özgürlüğü Raporu’nu açıkladı. Raporda 108 gazeteci tutuklu ve hükümlü olduğu Türkiye’nin dünyada en çok gazeteciyi hapseden ikinci ülke olduğunu hatırlatan Çakırözer, Anadolu basının da 2019 yılını baskı altında geçirdiğini belirtti.

Yerel gazetelerin can damarını kesmekten vazgeçilmeli!

CHP’nin gazeteci kökenli Eskişehir milletvekili Utku Çakırözer, 10 Ocak
Çalışan Gazeteciler Günü’nde 2019 yılı Basın Özgürlüğü Raporu’nu açıkladı. Raporda 108
gazeteci tutuklu ve hükümlü olduğu Türkiye’nin dünyada en çok gazeteciyi hapseden ikinci
ülke olduğunu hatırlatan Çakırözer, Anadolu basının da 2019 yılını baskı altında geçirdiğini
belirtti.
Çakırözer, “Gazetelerin ayakta kalabilmeleri için muhtaç oldukları resmi ilanlar, iktidarın
yeni baskı ve cezalandırma aracı haline geldi. Resmi ilanlarda vergi ‘borcunun olmaması
şartının’ sağlanması için verilen süre daha önce olduğu gibi uzatılmadı. İktidar yerel
gazetelerin can damarını kesen bu uygulamadan vazgeçmedi” dedi.
2019 YILI BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ RAPORU’NU AÇIKLADI
CHP’li Çakırözer, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü için hazırladığı 2019 yılı Basın
Özgürlüğü Raporu’nu açıkladı. Türkiye’de 108 gazetecinin tutuklu veya hükümlü olarak
yargılandığını belirten Çakırözer, 172 gazetecinin mahkemelerde haberlerini, eleştirilerini
savunmak zorunda bırakıldığını, en az 65 gazeteciye 225 yıldan fazla hapis cezası verildiğini,
en az 60 gazetecinin gözaltına alındığını, gazetecilere yarım milyona yakın tazminat cezası
kesildiğini, en az 34 gazetecinin sokak ortasında dayak yediğini, 36 bin 216 internet sitesinin
yasaklandığını açıkladı.
Yerel gazetelerin 2019 yılında büyük baskı altına alındığını belirten “Gazetelerin ayakta
kalabilmeleri için muhtaç oldukları resmi ilanlar, iktidarın yeni baskı ve cezalandırma aracı
haline geldi. Resmi ilanlarda “vergi borcunun olmaması şartının” sağlanması için verilen süre
daha önce olduğu gibi uzatılmadı. İktidar yerel gazetelerin can damarını kesen bu
uygulamadan vazgeçmedi” dedi.
Mahkemelerin yargı reformuna ve yüksek mahkeme kararlarına rağmen adalete nasıl
direndiklerini de sıralayan Çakırözer’in raporundaki başlıklar şöyle:
172 gazeteci mahkemelerdeydi: 2019 yılında Türkiye’de en az 172 gazeteci mahkemelerde
haberlerini, yazılarını, yorumlarını çok çeşitli suçlamalar karşısında savunmak zorunda kaldı.
En az 60 gazeteci haberleri, yazıları, eleştirileri gerekçe gösterilerek sokak ortasında ya da
gece yarısı ev baskınları ile gözaltına alındı. En az 66 gazeteciye 225 yıldan fazla hapis cezası
verildi.
Reform işe yaramadı: Sözcü Gazetesi davası, Cumhuriyet Gazetesi davası; Özgür Gündem
Gazetesi’nin 64 yaşındaki genel yayın yönetmeni Hüseyin Aykol hakkında 63 dava olması;
“ekonomik kriz var” haberlerine, yorumlarına imza atan gazetecilerin yargılanması;
savcıların bile iddianamelerinde delil bulamadığını itiraf ettiği “FETÖ” suçlamasının
mahkemelerce kabul edilmesi yargıda yapılan reformun haber ve eleştiriyi suç olmaktan
çıkarmadığını gösterdi. Yargıda reform en azından 2019 yılında işe yaramadı.

Yarım milyona yakın para cezası: Gazeteciler milyonlarca liralık tazminat talepleri
karşısında savunma yapmak zorunda bırakılırken; 2019 yılı boyunca en az 10 gazeteciye en
az 422 bin 486 TL para cezası kesildi.
Fişlemeler, bombalama tehditleri: Bakanlar Kurulu kararı ile kamu yararına statüsüne
kavuştuğu için vergi yükümlülüğünden muaf tutulan SETA Vakfı’nın Türkiye’de yayın yapan
yabancı basın kuruluşlarının 150 Türkiye muhabirini fişlediği rapor, 2019 yılı basın özgürlüğü
tartışmalarına damga vurdu. Ankara’da üniversite öğrencisi Şule Çetin cinsel saldırıya
uğradıktan sonra öldürülmesine ilişkin davada sanıkların 13 gazeteciyi hedef gösterdiği
raporu gazetecilerin ne kadar kolay hedef gösterilebildiğini ortaya koydu. 2019 yılı Akit
TV’de Cumhuriyet Gazetesi için “Hep birlikte gidelim Cumhuriyet Gazetesi önüne bir el
bombası atalım” denilmesi ile son buldu.
34 gazeteciye sokak ortasında infaz: Yargının; haberin, eleştirinin suç olduğu yönündeki
tutumu, gazetecilerin cezalandırılması pratiğini de doğurdu. En az 34 gazeteci sokak ortasında
öldüresiye saldırıya uğradı. Sorumluları cezalandırılmadı, cezasızlık politikası yeni
saldırıların kapısını araladı.
Basın özgürlüğüne turkuvaz baskı: Basın kartı önce gazetecilerin mesleklerini
yapabilmeleri için mecburiyet haline getirildi, 2019 yılında da basın özgürlüğüne yönelik
baskının aracı haline geldi. Onlarca yılın “sarı basın kartına” 2019 yılında turkuvaz renk
hakim oldu. Turkuvaz Medya Grubu ile Anadolu Ajansı ile TRT’nin temsilcilerinden
oluşturuldu. Ve sonuçta 685 basın kartı iptal edildi. Yeni basın kartı için başvuran onlarca
gazeteci bekletilerek kartsız bırakıldı. Başvuruları bekletilen yabancı gazeteciler ise ülkeyi
terk etmek riski ile karşı karşıya bırakıldı.
İnternet yasakları tavan yaptı: 2019 yılında 36 bin 216 internet sitesine erişim engellendi.
Türkiye, Twitter’a gönderdiği resmi hesap ya da içerik kaldırma taleplerinde dünya birincisi
oldu.
TV’lerin tek adamı RTÜK: 2019 yılında RTÜK, 12 televizyon kanalına ve 1 radyo
istasyonuna toplamda 3 milyon 854 bin 476 TL idari para cezası kesti. Bu cezanın 1.3 milyon
TL’den fazlasının Fox TV’ye kesildi. Netflix, Blu TV gibi dijital yayın platformlarının
yanısıra internet üzerinden yapılan görüntülü ve sesli haber yayınlarının da RTÜK denetimine
tabi olması sağlandı.
En az 250 gazeteci işten çıkarıldı, istifaya zorlandı: 2019 yılında en az 250 gazeteci işten
çıkarıldı veya istifaya zorlandı. Bu gazetecilerin pek çoğu Doğan Medya Grubu’nu satın alan
Demirören Medya Grubu’ndandı. Günlük yayın yapan yerel gazeteler haftalık yayın yapmaya
veya haftanın bir günü yayınlanmamaya karar verdi. 1 ulusal gazete sadece İstanbul’da
dağıtılmaya başlandı. 25 yıllık yerel özel televizyon Olay TV yayın hayatına son verdi. 2019
yılı, basının ne kadar büyük bir ekonomik ve siyasi boyunduruk altında bırakıldığının
göstergesi oldu. Star Gazetesi kapanmak zorunda kaldı, Güneş Gazetesi ise Akşam
Gazetesi’nin eki haline geldi.
Yeni cezalandırma aracı resmi ilanlar: Gazetelerin ayakta kalabilmesi için muhtaç
oldukları resmi ilanlar, iktidarın yeni baskı ve cezalandırma aracı haline geldi. Birgün,
Evrensel, Cumhuriyet ve Yeni Asya gazetelerinin resmi ilan yayınlama hakları Basın İlan
Kurumu’nun kararı ile kesintiye uğratıldı. Bunun için “Bazı haberlerde yayın kaynağının
kullanılmaması”, “atılan başlıkların basın ahlak ilkelerine aykırı olması” gibi gerekçeler öne
sürüldü. İktidarın yargı reformu içinde yapılacağını açıkladığı, icra iflas ilanlarının
gazetelerde yayımlanması zorunluluğunun kaldırılması planından özellikle Anadolu basınının
tepkisi üzerine vazgeçildi. Ancak, resmi ilan yayınlama hakkını kullanmak için koşulan
“vergi borcunun olmaması şartının” sağlanması için verilen süre daha önce olduğu gibi
uzatılmadı. İktidar yerel gazetelerin can damarını kesen bu uygulamadan vazgeçmedi.
Kamu yayıncılığı tarafsızlığı terk etti: 2019 kamu yayıncılığının en önemli etik ilkesi olan
tarafsızlığın aşındığı yıl oldu. Anadolu Ajansı ve TRT’nin 31 Mart yerel seçimleri ve 23

Haziran yenilenen İstanbul seçimlerindeki yayın politikası tarafsızlık tartışmasını gündemden
düşürmedi. Sözcü Gazetesi’ni yönelik yargılamaya ilişkin İngilizce haberinde olmayan
tanıklar ve ifadelerine yer verilmesi gazete ile ajans yönetimi arasında polemiğe neden
olurken; ajans önce kesinleşmemiş mahkeme kararın üzerinden gazeteyi “FETÖ ile
irtibatlı…” ilan etti. Ardından da Sözcü Gazetesi ile olan abonelik sözleşmesini tek taraflı
olarak feshetti. TRT ise ülkenin ikinci büyük partisi Cumhuriyet Halk Partisi üzerinde “CHP
neden Türkiye’nin başarılı olmasını istemiyor” tek taraflı yorumu algı operasyonu yürüttü.
Kamu yayıncılarının taraflı yayın politikalarına yönelik suç duyuruları ise karşılık bulmadı.
Yargı adalete direniyor: 2019 yılında mahkemeler; hem haber ve eleştirinin
suçlanamayacağı yönündeki yargı reformuna hem de yüksek yargının adil ve özgürlükçü
kararlarına karşı direncin merkezi oldu. Wikipedia yasağının ifade özgürlüğünün ihlali olduğu
yönündeki Anayasa Mahkemesi kararına karşı mahkeme erişim engelini iki haftadır
kaldırmıyor. Cumhuriyet Gazetesi davasında mahkemeler, Yargıtay’ın “yapılanlar
gazeteciliktir” kararına rağmen haberleri, köşe yazılarını, eleştirileri “terörle” suçlamakta ısrar
ediyor. Sözcü Gazetesi davasında mahkeme, yargı reformuna rağmen haberi, eleştiriyi
cezalandırmakta ısrar ediyor. Yargıtay’ın hakkındaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını
bozması ile 10 yıl 6 ay hapis cezası ile tahliye edilen Ahmet Altan, bir haftalık özgürlüğünden
sonra yeniden tutuklanıyor 1138 günlük hapisliği yetmemiş gibi iki aydır ikici kez tutuklu.
Türkiye’deki mahkemeler uluslararası hukuk kararlarına karşı da adaletsizlikte direniyor.
HDP Eski Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın 38 aydır devam eden tutukluluğu 14 aydır
AİHM’in derhal serbest bırakılması kararına karşı devam ediyor. Aynı şekilde sivil toplum
kurucusu Osman Kavala’nın 26 aydır devam eden tutukluluğunda 1 aydır AİHM kararına
rağmen inat ediliyor.